nl 
en 
*NB. Dit artikel is tot stand gekomen als onderdeel van het Pensioenfondsen Best Practice rapport die begin september verschenen is en u hier kunt lezen.*
In de gesprekken die we voeren met pensioenfondsen keert het volgende terug, ook in deze gids: ik wil het goed doen. Dat is een eerbare drijfveer, maar hij kan ook verlammend werken. Wie een beslissing pas durft te nemen als de methodologie sluitend is, loopt het risico die beslissing praktisch onbeperkt uit te stellen.
Wachten op zekerheid is ook een besluit
De angst is begrijpelijk en de vraag die achter veel aarzeling schuilt is reëel: wat als ik deze route kies, over vijf jaar blijkt dat ze niet werkt zoals gehoopt, en ik die jaren had kunnen besteden aan een aanpak die wél had gewerkt?
Toch is dat de verkeerde weging. Vooraf weet u nooit of een aanpak slaagt. Een aanpak die achteraf minder oplevert dan gehoopt, is geen persoonlijk falen en geen systeemfout. Niets doen is dat eerder wel: de fysieke ontwikkelingen waar we ons tegen wapenen, wachten niet op een sluitend raamwerk.
Wat de gesprekken laten zien
Wat in de interviews opviel, was niet de twijfel maar het enthousiasme. Investeerders en verwante partijen zijn er serieus mee bezig, en ze pakken het verschillend aan. Precies die verscheidenheid maakt het lastig om één best practice aan te wijzen en precies daarom is dit rapport geen ranglijst geworden, maar een verzameling perspectieven.
Vier ingangen, vier organisaties
Karel Nierop laat de concreetheid bij Triodos zien: door samen te werken met lokale partners, en met een structurele aanpak die het management steunt, valt er veel te bereiken. De boodschap is nuchter: het is investeerbaar, zet door, doe wat meer.
Will-Jan Jacobs en Jacqueline van Leeuwen, namens FNV bestuurder bij verschillende pensioenfondsen, kiezen een andere ingang en vertrekken vanuit de eigen kracht: de sociale kant. Er wordt in samenwerking met een universiteit gewerkt aan iets waar in de pensioensector grote vraag naar is: indicatoren voor sociale factoren. Wat daar goed werkt, wordt vervolgens gedeeld met anderen.
Kees Gootjes van De Nieuwe Beurskoers laat zien dat het verder gaat dan een vinkje op de risicolijst of een gehaalde KPI. Door de nadruk te leggen op de gevolgen voor mensen en gemeenschappen, en te zorgen dat daar aandacht naar uit blijft gaan, werkt hij aan de concrete implementatie en navolging van beleid. Daar zit begeestering achter en dat blijkt in de praktijk een betere motor dan compliance alleen.
Mark van Baal van Follow This benadrukt dat het er vooral op aankomt dat asset owners in actie komen en de rechten en instrumenten gebruiken die ze tot hun beschikking hebben. Dat betekent dealen met ongemak, en daar sta je niet alleen in.
Eén model past niet
De opmerking “leuk, maar dat werkt niet bij mijn organisatie” is vaak terecht. Een bank met een uitgesproken missie, een vereniging gebaseerd op een levensovertuiging, een activistische aandeelhouder, en een vakbond hebben verschillende mandaten, achterbannen en risicoprofielen. Eén universeel model zou hier ook niet passen.
Gebruik het rapport daarom als etalage. Loop de aanpakken langs, neem mee wat aansluit bij uw organisatie, uw mandaat en uw doelen, en laat de rest liggen. Dat is geen halfslachtigheid, maar de meest realistische manier om in beweging te komen.
Dat vraagt wel om het loslaten van tunnelvisie. Wie een vraagstuk consequent vanuit dezelfde invalshoek bekijkt, ziet de oplossingen niet die vanuit een andere hoek voor de hand liggen.
Traagheid is besmettelijk
Het gaat langzaam. Dat is deels terecht, want het moet gedegen gebeuren. Maar traagheid is besmettelijk: wie het veld ziet stilstaan, concludeert al snel dat de eigen inspanning weinig uitmaakt.
De partijen die we spraken laten het tegendeel zien. Ze wachten niet op absolute consensus over de juiste methode. Ze kiezen een aanpak die past bij wat ze zijn, voeren die uit, en delen wat ze leren, inclusief wat tegenviel. Dat laatste is misschien wel de belangrijkste best practice uit dit rapport.
